ساخت و تولید

 
نحوه نگارش رزومه
نویسنده : مسعود قاسمی - ساعت ۱٢:۱۸ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٤ اردیبهشت ،۱۳٩۱
 

نحوه نگارش رزومه

رزومه متنی است چند صفحه ای حاوی اطلاعات و مشخصات فردی که قبل از مصاحبه در اختیار کارفرمایان قرار گرفته و به آنان امکان میدهد تا ارزیابی اولیه ای از توانایی های شغلی شما داشته باشند. در واقع رزومه باید تصویری ذهنی از شما و فعالیتهای شغلیتان، به خواننده ارائه کند. از این حیث رزومه جنبه ای تبلیغاتی دارد بدین ترتیب که ویژگیهای مؤثر و مفید خود را در اختیار کارفرما قرار میدهید و به نوعی سعی میکنید تا وی را متقاعد سازید که از بین چندین داوطلب، شما را برای شرکت در مصاحبه انتخاب نماید. رزومه باید به طور مثبتی مهارتها و توانایی های شما را نشان دهد. رزومه در عین حال که باید صادقانه باشد، وبایدعاری از تعارفات و شکسته نفسی باشد.
رزومه زندگی نامه، شرح گذشته و یا حال شما نیست (هر چند که قسمت عمده آن مربوط به سوابق کاریتان میشود). اولین هدف رزومه جلب توجه کارفرماست. بنابراین در هر جمله ای که مینویسید باید سعی کنید به نوعی علاقه و توجه خواننده را جلب کنید. یک رزومه خوب میتواند کلید موفقیت شما در امر کاریابی باشد. به آن از دید انجام وظیفه نگاه نکنید.
شیوه های متفاوتی برای نگارش رزومه متداول و مرسوم است و هر کس به مقتضای سلیقه و هدفی که از نگارش رزومه دارد ، شیوه خاصی را بر می گزیند . اما به طور کلی اصول و سرفصل بندی عمومی رزومه ها به شرح زیر است:

۱- جزئیات شخصی(Personal Details)

اغلب رزومه ها با این بخش آغاز می شوند . آن چه می بایست در این بخش ذکر شود شامل نام ، آدرس ، شماره تلفن ، آدرس پست الکترونیک و تاریخ تولد است.

۲- پروفایل شخصی(Personal Profile)

وارد کردن پروفایل در رزومه امری سلیقه ای است و ضروری محسوب نمی شود . آن چه در پروفایل به نگارش در می آید ، تصویری کلی و گویا از شما است که به طور جزئی تر در سایر بخش های رزومه ذکر می شود.

۳- تحصیلات و توانایی های علمی(Education and Qualifications)

این بخش شامل تمام سوابق تحصیلی و علمی شما ، از دیپلم دبیرستان و نام دبیرستان گرفته تا آخرین مدرک تحصیلی ، رشته ها و گرایش ها و زمان بندی هر دوره ی تحصیلی خواهد بود. به یاد داشته باشید که حتماً ذکر کنید در حال حاضر مشغول گذراندن چه دوره ای هستید . سایر دوره های علمی – کابردی که در کنار تحصیل آکادمیک گذرانده اید را هم حتماً بنویسید.

۴- سوابق شغلی (Skills and Work Experiences)

در این بخش باید کل سوابق شغلی شما ، اعم از تمام وقت یا پاره وقت ، با ذکر نام و تلفن یا آدرس محل کار ، به اضافه تاریخ و دوره اشتغال فهرست شود.

۵- انتشارات و مقالات(Publications)

فهرست کتب و مقالاتی که منتشر کرده و یا در کنفرانس ها ارائه نموده اید به اضافه زمان انتشار را در این بخش بیاورید. اگر خلاصه مقالات را به رزومه ضمیمه نمایید بهتر است.

۶- سایر اطلاعات(Additional Information)

نگارش این قسمت ضروری نیست ، اما چنان چه لازم دانستید توضیحی جانبی روی سوابق تحصیلی و شغلی خود بنویسید ، می توانید این بخش را اضافه نمایید.

۷ – علائق(Interests)

فهرستی از علائق خود در زمینه های فوق برنامه مثل ورزش یا هنر را در این بخش بنویسید و احیاناً اگر سوابق حرفه ای در این زمینه ها دارید حتما ذکر کنید.

۸ – معرف ها(References)

نام ، رتبه ، درجه تحصیلی ، آدرس یا تلفن و کلاً اطلاعات مربوط به معرفین خود ( که معمولا اساتید شما هستند ) را در این بخش بیاورید . این معرف ها می بایست همان معرفینی باشند که توصیه نامه های شما را تکمیل نموده اند.

* سایر توصیه ها

- پیش از نگارش رزومه ، خوب در مورد سوابق تحصیلی و شغلی خود فکر کنید تا چیزی را از قلم نیاندازید . سعی کنید تا حد امکان ، مدارکی دال بر سوابقتان آماده و ترجمه کنید تا ضمیمه رزومه نمایید.

- از دروغگویی یا بزرگنمایی جداً پرهیز کنید ، ممکن است برایتان دردسر ساز شود!

- بهتر است رزومه را در ۲ روی یک کاغذ A4  تنظیم نمایید. بهترین حجم رزومه در همین حد است.

- حتماً چند نسخه اضافه از رزومه برای خودتان نگه دارید تا در صورت لزوم از آن ها استفاده کنید.

- در مورد نگارش انگلیسی ، حتماً درباره متن رزومه با یک مترجم و یا کسی که انگلیسی ادبی را به خوبی می داند مشورت کنید.

- رزومه را حتما تایپ کنید و از ارائه رزومه دست نویس جداً خود داری کنید.

* نمونه رزومه :

Chronological C.V.

Personal Details :

Full Name: Kate Smith

Address: 123 Anytown Rd.

Riverton

Manchester

Personal Profile:

- An enthusiastic college student with excellent knowledge of Business Administration. I am able to meet deadlines and can work within a team or on my own initiative.

- I am keen to find a good University so as I can continue my education.

Education and Qualifications:

2000 – Present : Oldham Sixth Form College

GNVQ Intermediate Business and Finance

( Including units on office procedure, accounting and business management)

1995 – 2000  :    Manchester High School

GCSEs :

English Language     :     Grade C

Mathematics            :     Grade D

French                     :     Grade C

Art                           :     Grade B

History                     :     Grade C

Work Experience:

July 1999 – September 1999   :        J&B Solicitor

Office Junior

main tasks:

- Syccessfully dealt with telephone enqueries.

- Organized and maintained an effective filing System.

- Typed Letters , memos and reports.

November 1997   :                          Marketing 4U Company (work experience)

main tasks:

- Used various office equipment including faxes , photocopiers and laminators.

- word processed letters and address labels.

Other Information:

- I recently participated in a reader scheme where I helped children with learning difficulties.

- I am currently taking driveing lessons.

Referrences:

Mrs J. Brown

Course Tutor  (Automobile Engineering)

Trafford College

Green Lane

Trafford

Tel: 0161 001 2222

 


 


 
 
اصول تراشکاری
نویسنده : مسعود قاسمی - ساعت ۱٢:۱٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٤ اردیبهشت ،۱۳٩۱
 

اصول تراشکاری

قطعات تراشکاری دارای مقاطع دایره ای شکل از قبیل میله های ساده و غیر ساده، میله های پیچ شده، پولکها، بوشها و نظائر اینها می باشد که قطعات اصلی ماشین ها و دستگاهها و اسبابهای فنی را تشکیل می دهند. همچنین عده زیادی از ابزارها مانند تیغه فرز، مته ها، برقوها، و قلاویزها هم دارای مقاطع گرد هستند. بنابر موارد استعمال خاصی که قطعات تراشکاری باید داشته باشند آن ها را از مواد مختلف مثلاً از فولاد، چدن، برنز، برنج، مس، فلزات سبک، چوب و یا مواد مصنوعی و نظائر آن ها می سازند.وضع سطح خارجی قطعات تراشکاری می تواند متفاوت باشد.
برای بدست آوردن فرم استوانه ایی، قطعه کار را توسط ماشین تراش به دور محور خودش( محور گردش) حرکت می دهند.در موقع گردش قطعه کار با ابزار برنده ایکه مقابل آن بسته شده و برای جدا کردن براده از روی آن است برخود می کند. این طریقه عمل براده گیری را« چرخ یا تراش کاری » می گویند و انجام کار مستلزم چند حرکت متفاوت است.
فرم های مختلف قطعات تراشکاری را از طریق انجام یک سری کارهای متفاوت بدست می آورند و بنا برآن که قطعات از خارج یا داخل تراشیده شوند. بطور مختصر به این صورت مشخص می کنند:
ت خ( تراش خارج) یا ت د( تراش داخل).
قطعات استوانه شکل از طریق طول تراشی(سطوح صاف)،از طریق عرض تراشی، قطعات مخروطی از طریق مخروط تراشی و بالاخره قطعات فرم دار از طریق فرم تراشی و پیچها از طریق پیچ تراشی ساخته می شوند.
برای آنکه کلید مسائل تراشکاری حل شده و بتوان انواع مختلف کارها را چرخکاری نمود ماشین های تراش را به انواع مختلف ساخته اند متداولترین این ماشین ها همان تراش معمولی یا تراش مرغک دار است. و انواع مهم دیگرآن، ماشین پشیانی تراش و ماشین تراش عمودی یا کاروسل است که کارهای سوراخکاری را هم انجام می دهد.

قسمت های اصلی ماشین تراش معمولی(مدغک دار) :
چون برای بستن قطعات کار دراین ماشین از یک یا دو مرغک استفاده می شود لذا اسم آن را ماشین تراش مرغک دار گذارده اند ضمناً به آن ماشین تراش با میله کشش و هادی و همچنین ماشین طول تراش هم می گویند.
 میله کار یاطاقان شده و بوسیله آن به قطعه کار گردش داده می شود.این میله به طرز بسیار خوبی یاطاقان بندی شده و کاملاً محکم نگه داری می گردد و جنس آن هم از بهترین فولادها است. اغلب اوقات این میله تو خالی است و می توان قطعه کار یا میله ای که باید رویش کار انجام شود از داخل سوراخ آن عبور داد.
بستر یاطاقان های این میله سنگ زده شده اند. یا یاطاقان هایی که معمولاً برای این میله ها مصرف می شوند از نوع یاطاقان های لغزشی و یاطافان های غلطکی می باشند.
پوسته داخل یا طاقان های لغزشی اکثراً از جنس برنز هستند. یا طاقان های غلطکی دارای اصطکاک کمتری می باشند. میله کار بایستی در یاطاقان خود بدون بازی( لقی) کار کند.اگر یاطاقان لقی داشته باشد روی سطح کار تراشیده شده ناهموار و بعلاوه این لقی باعث خواهد شد که قطعات فرم غیر استوانه ای به خود بگیرند.
از لقی یاطاقان می توان در نتیجه میزان کردن تا حدی جلوگیری کرد.یاطاقان ساچمه ای یا   صفحه ای فشاری که در موقع تراش در جهت محور گردش تولید می شود به خود می گیرد. سرمیله کار پیچ شده است و انواع وسائل بستن را می توان به روی آن پیچاند، سوراخ مخروطی داخل آن برای جازدن مرغک است. میله کار حرکت خود را از دستگاه حرکت اصلی می گیرد.
دستگاه حامل ساپورت، که حامل رنده تراشی کاری بوده و وسیله تنظیم حرکت بار است. این دستگاه فرم کشوی صلیبی را دارد و شامل کشوی رومیزی و دو کشوی دیگر دم چلچله بنام کشوی عرضی و روئی است. کشوی رویی حامل رنده است این کشوها بایستی در راهنماهای خود بدون لقی حرکت کنند. قسمت های مختلف ساپورت برای بار طولی و عرضی ممکن است با دست و پا بوسیله دو میله هادی و کشش که در جلوی میز ماشین نصب شده اند و حرکتشان را از میله کار می گیرند بطور اتوماتیک به حرکت درآیند.

دستگاه مرغک :
این دستگاه به منظور تکیه گاه قطعات کار بلند مورداستفاده واقع می شود و به اضافه در موقع سوراخ کاری یا برقوزدن ابزار برنده را بوسیله دنباله مخروطی که دارد برآن سوار می نمایند. دستگاه مرغک را می توان روی میزماشین تغییر مکان داد و در هر نقطه دلخواهی محکم کرد. برای حرکت دادن میله داخلی آن از گردش چرخ دستی انتهای مرغک و برای ثابت نگه داشتن از اهرم قسمت جلوئی آن استفاده می شود.

میز ماشین :
که حامل تمام قسمت ها و قطعات ماشین تراش است و روی پایه هایی مستقر شده، دستگاه ساپورت و متعلقات آن و همچنین دستگاه مرغک روی راهنماهای میز حرکت می کنند.این راهنماها اغلب فرم منشوری دارند و ممکن است تخت هم باشند برای تراش کارهایی که قطر بزرگ دارند قسمتی از میز ماشین را طوری ساخته اندکه قابل درآوردن باشد.

جعبه دنده برای حرکت اصلی :
میله کار در موقع تراش قطعات بایستی نسبت به وضع و مشخصات کار،دورهای متفاوت داشته باشند.(دور عبارت از تعداد گردش قطعه کار در هر دقیقه است).برای بدست آوردن دورهای مختلف از دستگاهی به نام جعبه دنده اصلی استفاده  می شود که معمولاً جای آن در زیر دستگاه یاطاقان میله کار است.بعضی اوقات ممکن است قسمتی از جعبه دنده اصلی در داخل پایه ماشین جاسازی شده باشد. بوسیله حرکت چرخ تسمه و چرخ دنده می توان تعداد دور را بصورت پله کانی (با واسطه) تغییر داد و مثلاً از105 به 151 و214 دور در هر دقیقه.به اضافه جعبه دنده هایی نیز یافت می شوند که ممکن است بوسیله آن ها تعداد دور را غیر از صورت پله کانی (بلا واسطه) تغییر  داد.

ابزارهای تراشکاری :
برای جدا کردن براده از روی کارهای تراشکاری رنده های تراشکاری و قلم های تراشکاری بکار می برند. قدرت انجام کار ابزارها ارتباط با جنس و فرم لبه برنده ابزار دارد.

جنس ابزارها ی تراشکاری :
جنس ابزار باید خواص ذیل را دارا باشد:
سختی، مقاومت، مقاومت سختی در برابر حرارت و مقاومت در برابر سائیدگی.جنس ابزار باید سخت باشد تا لبه برنده آن بتواند در داخل کار نفوذ کند و اگر مقاومت به اندازه کافی نداشته باشد لبه برنده می شکند به اضافه هر ابزار بایستی تا اندازه ای بتواند در مقابل حرارت که در اثر اصطکاک لبه برنده آن با کار تولید می شودمقاومت داشته و سختی خود را حفظ کند و برای آن که خیلی زود در اثر کار سائیدگی پیدا نکرده و کند نشود می بایستی مقاومت مخصوصی در برابر سائیدگی داشته باشد.
برای ابزارهای تراشکاری جنس متفاوت مصرف می شوند که عبارتند از:
فولاد ابزار غیرآلیاژ: فولادی است که5/0 تا 5/1 درصد کربن دارد این فولاد در مقابل حرارتی برابر با 250  درجه سانتی گراد سختی خود را از دست می دهد و از این جهت برای سرعت برشهای زیاد مناسب نیست وروی همین نظر هم این فولاد را در حالات استثنایی فقط برای ساختن رنده های تراشکاری مصرف می کنند.اغلب فولاد ابزار غیر آلیاژ را به نام فولاد کربن و یابطور ساده به عنوان فولاد ابزار(ws) می نامند.
فولاد آلیاژدار: فولادی است که غیر از کربن آلیاژ آن شامل مقداری و لفرام، کرم، وانادیوم، مولیبدن و نظایرآن است.فولادهای آلیاژ دار نیز ممکن است مقدار درصد آلیاژ آن ها کم و زیاد باشد مثلاً فولاد تندبر(ss) مقدار درصد آلیاژش زیاد است و مقاومتش در برابر سائیدگی نیز خیلی زیاد است.این فولاد سختی خود را حتی تا 600 درجه سانتی گرادحفظ می کند. خاصیت مقاومت سختی این فولاد در برابر حرارت بیش از هر چیز مدیون به داشتن و لفرام است و در اثر داشتن همین خاصیت می توان با این ابزار با سرعت برشهای خیلی زیاد کارکرد.چون قیمت فولادتند بر زیاد است اغلب فقط قسمت برنده ابزار و یا صفحه ای از این فولاد را روی بدنه رنده که از جنس فولاد ماشین سازی است نصب کرده و جوش می دهند.
فلزات سخت: قدرت انجام کار ابزار را به حد قابل ملاحظه ای بالا می برند. قسمت اصلی ماده ترکیبی،فلز سخت و لفرام یا مولیبدن است. به اضافه مقداری کبالت و کربن نیز درآن وجود دارد. فلز سخت خیلی گران قیمت است و از این جهت تیغه های نرم شده ای ازآن را روی برنده ای از فولادهای ساختمانی لحیم می نمایند.
قدرت برش رنده های تراشکاری از جنس فولاد سخت حرارت برشی  900 درجه سانتی گرادرا هم به خوبی تحمل می کند و به همین جهت در دورهای خیلی زیادمی توان آن ها را به کار برد وبا داشتن این خواص زمان انجام کار با این فولاد هاکوتاه تر ودر نتیجه سرعت برش خیلی زیادوسطح کار هم کاملاً صاف و تمیز بدست می آید. برای انجام کار روی جنس های مختلف کارهای تراشکاری لازم است که نوع فلز سخت متناسب با آن ها را به کار برد.
رنده الماسه ها: الماسه ها را اغلب به جای لبه برنده ابزار بکار می برند، جنس آن ها خیلی سخت و مقاومتشان در مقابل سائیدگی بی اندازه خوب است. رنده الماسه ها را مخصوصاً برای ظریف کاری قطعات روی ماشین های مخصوص مصرف می نمایند.
مواد برش سرامیکی: که خیلی سخت هستند و به جای قسمت و قطعه برنده در رنده گیرها بسته می شوند
 
فرم لبه برنده ابزار :
در قلم های تراشکاری دو قسمت که یکی بدنه و دیگری سر برنده ابزار باشد تشخیص داده می شود قسمت بدنه برای بستن است و سربرنده برای جداکردن براده ودارای لبه برنده لازم می باشد.
فرم اصلی کلیه ابزارهای براده برداری شبیه به گوه است.لبه برنده عبارت از خط تقاطع دو سطح گوه است لیکن قاعدتاً لبه سطوح محدود شده گوه را هم به عنوان لبه برنده حساب می کنند.

سطوح قطعه کار :
یکی سطح برش روی قطعه کار است و عبارت از سطحی که مستقیماً زیر لبه برنده ابزار قرار می گیرد و دیگری سطح کار شده وآن عبارت از سطحی کلی است که در اثر حالت برش روی کار ایجاد شده است.

سطوح،زاویه و لبه برنده در سر برنده ابزار :
یکی سطح براده است و همان سطحی از لبه برنده ابزار است که براده روی آن حرکت دارد. دیگری سطح آزاد است که در نقطه مقابل سطح برش سر برنده ابزار قرار دارد. به اضافه زاویه آزاد α که بین سطح برش و سطح آزاد است و زاویه گوه   که بین سطح آزاد و سطح براده قرار گرفته و بالاخره زاویه براده γ که بین خط مرکز روی سطح برش و سطح براده واقع شده.زوایای آزاد وگوه وبراده جمعاً تشکیل یک زاویه 90 درجه می‌دهند.
لبه بدنه اصلی عبارت از لبه برنده‌ای است که در نقطه مقابل جهت بار قرار دارد و لبه برنده فرعی عبارت از لبه برنده‌ای است که متصل به لبه برنده اصلی می‌باشد.

مقدار یا بزرگی زاویه لبه برنده :
ارتباط با جنس کاری دارد که باید از روی آن براده‌برداری شود و برای جلوگیری از شکستن لبه برنده بایستی برای جنس سخت‌تر زاویه گوه بزرگتری نسبت به جنس نرم‌تر اختیار کرد.
مقدار زاویه آزاد را فقط باید آن حد بزرگ گرفت که سطح آزاد رنده با کار اصطکاکی نداشته باشد. از طرفی هرچه زاویه براده بزرگتر باشد جدا شدن براده از کار سهل‌تر صورت می‌گیرد اما با وجود این نباید فراموش کرد که بزرگ کردن این زاویه طبق دلخواه نمی‌تواند باشد زیرا بزرگ شدن آن ارتباط مستقیم با کوچک شدن زاویه گوه دارد.

زاویه تنظیم :
عبارت از زاویه‌است که بین لبه برنده اصلی و سطح کار قرار دارد و چنانچه مقدار این زاویه بزرگ باشد عرض براده کم خواهد شد و فشار برش روی طول کوتاهی از لبه برنده که کار می‌کند تقسیم می‌شود. بدیهی است که در چنین حالتی لبه برنده تحت فشار بسیار زیادی واقع شده و در نتیجه دوام کمتری خواهد داشت و اگر زاویه تنظیم کوچکتر باشد با یکنواخت ماندن عمق براده عرض آن

 


 
 
انواع ماشین تراش
نویسنده : مسعود قاسمی - ساعت ۱٢:۱۱ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٤ اردیبهشت ،۱۳٩۱
 

انواع ماشین تراش

ماشین تراش رایجترین ماشین ابزاری است که در عملیات تولید در مقیاس کوچک بکار می رود. انواع دیگر ماشین تراش نیز وجود دارد. در عملیات تولید در مقیاس متوسط بطور گسترده ای از ماشین سری تراش استفاده می شود. در این ماشین بجای پس دستگاه برجک شش گوش و چرخانی قرار دارد که به کمک پیچ جلوبر در طول بستر به حرکت در می آید. در سطوح ششگانة این برجک می توان انواع قلمها را نصب کرد ( در بعضی از برجکها در هر سطح 2 یا چند قلم نصب می شود ) و هر یک از آنها را به موقع، و با به چرخش درآوردن برجک به موقعیت مناسب آورد و تراشکاری را آغاز کرد.

    ماشین تراشهای خودکار ( تک محوری و چند محوری ) برای تولید انبوه قطعات کوچک از میله های استوانه ای مناسب اند. حرکتهای مختلف در این ماشین ها به کمک بادامکهایی که به همین منظور تراشیده شده اند کنترل می شود. کلیة عملیات، از جمله تغذیة تدریجی مادة اولیه به درون گیرة فشنگی، از طریق سوراخی که در محور اصلی تعبیه شده، بطور خودکار انجام می شود. فقط در هنگام تعویض میلة مادة اولیه، ماشین نیازمند مراقبت است. قطعاتی از قبیل پیچهای کوچک، که باید به تعداد زیاد تولید شوند، با استفاده از این نوع ماشینها تراشیده می شوند.

ماشین داخل تراش عمودی

برای تراش قطعات سنگین، یا قطعاتی با قطر زیاد، ماشین تراش با محور افقی مناسب نیست. محور اصلی چنین ماشینهایی باید بسیار بالا برده شود، در این صورت تراشکار به آسانی نمی تواند قطعه کار و قلم را به دستگاه ببندد. از سوی دیگر بستن قطعه کار به صفحه نظام، یا بستن آن بین 2 مرغک بسیار دشوار خواهد بود. بدین سبب برای تراشیدن این نوع قطعات از ماشینی به نام داخل تراش عمودی استفاده می شود که طبق همان اصول ماشین تراش افقی قطعه کار می چرخد ( حرکت C` ) و حرکت پیشروی به طور پیوسته و خطی به قلم داده می شود. حرکت پیشروی ممکن است در امتداد عمود بر محور چرخش قطعه کار ( حرکت X )، یا به موازات آن ( حرکت Z ) نیز باشد.

    در این ماشینها قلمهای تک لبه ای به کار می روند که به قلم گیرهایی شبیه قلم گیر چهار طرفه ولی بدون قابلیت تقسیم سریع، بسته می شوند. عملیات تراش معمولاً به روتراشی ( حرکت –Z )، پیشانی تراشی ( حرکت –X )، و داخل تراشی ( حرکت –Z ) محدود است. هندسة تراش و معادله هایی که در آنجا به دست آمد، برای ماشین داخل تراش عمودی نیز معتبر است.

    برای بستن قطعه کار از میزی افقی و چرخان، که شیارهایی شعاعی T شکل برای جای دادن گیره ها دارد، استفاده می شود.

ماشین داخل تراش افقی

آخرین ماشین از مجموعة ماشینهایی که در آنها از قلمهای تک لبه ای استفاده می شود و حرکت اصلی چرخشی دارند و در اینجا شرح داده می شود ماشین داخل تراش افقی است. این نوع ماشین غالباً در مواردی بکار می رود که به تراشیدن سوراخ داخلی در قطعه کارهای بزرگ غیر استوانه ای نیاز است. به طور کلی وقتی گفته می شود که ماشینی عمودی یا افقی است، منظور نشان دادن امتداد محوری است که حرکت اصللی ماشین را تأمین می کند. بنابراین در ماشین داخل تراش افقی محور اصلی افقی است.

    ویژگی اصلی این ماشین آن است که بر خلاف داخل تراش عمودی، در این ماشین قطعه کار در حین ماشینکاری ثابت است و حرکتهای مولد را تنها قلم انجام می دهد. متداولترین فرایند ماشینکاری که با این ماشینها انجام می شود سوراخ تراشی است. عمل سوراخ تراشی با چرخش قلم، که بر روی میلة داخل تراش متصل به محور اصلی نصب شده ( حرکت C ) انجام می شود. حرکتهای ماشین ابزار، که می توان برای حرکت دادن قطعه کار از آنها استفاده کرد، صرفاً برای استقرار قطعه کار به کار می روند و معمولاً در هنگام ماشینکاری از آنها استفاده نمی شود. با استفاده از قلم کیر ویژه ای که قلم را در حین چرخش در امتداد شعاعی پیشروی می دهد، می توان پیشانی تراشی کرد.

    میز کار این ماشین نیز شیارهای T شکل دارد و برای بستن قطعه کار با گیره از آنها استفاده می کنند.

    معادله هاییکه قبلاً برای تعیین ضخامت برادة تغییر شکل نیافته، زمان ماشینکاری و آهنگ براده برداری به دست آمد، در اینجا نیز برای سوراخ تراشی و پیشانی تراشی معتبر است.

ماشین صفحه تراش

صفحه تراش ماشین کوچکی است که حرکت اصلی در آن خطی است. قلم تک لبه ای در سر قلم که در انتهای بازو قرار دارد محکم می شود. حرکت بازو رفت و برگشتی است ( حرکت X ) که بوسیلة یک سیستم محرک مکانیکی، یا سیلندر و پیستون هیدرولیکی تأمین می شود. سرعتحرکت رفت، که در حین آن عمل تراش انجام میشود، خواه با استفاده از سیستم مکانیکی و خواه با استفاده از سیستم هیدرولیکی، به مراتب از سرعت حرکت برگشت کمتر است. سرعت حرکت برگشت از آن رو بیشتر است که زمان ماشینکاری به حداقل ممکن برسد. در همة صفحه تراشها طول حرکت قابل تغییر است تا بتوان برای هر قطعه، طول حرکت مناسب را انتخاب کرد. در پایان هر حرکت برگشت، پیشروی به صورت پله ای و به کمک چرخ ضامن دار، که سبب چرخیدن، پیچ جلوبر در کشو عرضی، و در نتیجه حرکت میز می شود، انجام می گیرد.

    از ماشینهای صفحه تراش بیشتر برای تراشیدن سطوح مستوی بر روی قطعات کوچک وابسته به گروههای کم تعداد استفاده می شود. برای ماشینکاری سطحی افقی ، پیشروی به طور افقی ( حرکت Y` )، و برای ماشینکاری سطحی عمودی، پیشروی به طور عمودی ( حرکت Z` ) انجام می شود.

    همان طور که در شکل دیده می شود، سر قلم به قلم گیر و پایة مرکب در ماشین تراش بی شباهت نیست. سر قلم را می توان چرخاند و در مکان زاویه ای دلخواه در صفحة قائم محکم و بدین ترتیب ماشینکاری سطوح مورب را با پیشروی دستی قلم امکان پذیر ساخت. یکی از قسمتهای اصلی سر قلم صفحه تراش، جعبة زیر دنده است. قلم گیر با یک پین افقی به سر قلم لولا می شود، بنابراین می تواند حول لولا و به سمت بالا حرکت چرخشی انجام دهد. در نتیجه به سبب نیرویی که قطعه کار در حین حرکت برگشت قلم به آن وارد می کند، بلند می شود. قطعه کار معمولاً به گیره ای بسته می شود که خود از طریق شیارهای T شکل به میز متصل شده است.

 

زمان لازم برای تراش سطحی به پهنای b از رابطة زیر بدست می آید.

t  =

که در آن  nبسامد حرکتهای رفت و برگشت یا حرکتهای تراش و f آهنگ پیشروی است.

    آهنگ براده برداری  Z در حین عمل تراش از رابطه زیر بدست می آید.

Z= Au = f au

که در آن u سرعت تراش و a عمق تراش است.

 

ماشین صفحه تراش دروازه ای

  به سبب محدودیت طول حرکت و طول طرة بازو در صفحه تراش معمولی تراش سطوح قطعات بزرگ با صفحه تراش دروازه ای انجام می شود با اعمال حرکت اصلی خطی به قطعه کار ( حرکت X ) و حرکت پیشروی قلم درامتداد عمود بر آن ( Y یا Z ) در صفحه تراش دروازه ای  این مسأله حل می شود. حرکت اصلی معمولاً از طریق شانه و پینیون انجام می گیرد و نیروی محرک پینیون از موتور الکتریکی دور متغیر تأمین میشود.

    همانند صفحه تراش معمولی قلم گیرهای صفحه تراش دروازه ای نیز جعبة زیر رنده دارند و مانع تداخل بین قلم و قطعه کار در حین حرکت برگشت شود حرکت پیشروی در این ماشینها پله ای است.

قطعه کار با استفاده از گیره روی شیارهای T شکل میز بسته می شود زمان ماشینکاری آهنگ براده برداری و ضخامت برادة تغییر شکل نیافته را می توان از معادله های نظیر برای صفحه تراش معمولی بدست آورد صفحه تراش دروازه ای آخرین ماشین از گروه ماشینهای با قلم تک لبه ای است که در اینجا شرح داده شد.

 

ماشینهایی که در آنها قلم های چند لبه ای بکار می رود

قلم های چند لبه ای

از رایج ترین قلم های چند لبه ای می توان مته، برقو، تیغه فرز و قلم خان کشی را نام برد که در ادامه مطلب به همراه ماشینهایی که این قلم ها اغلب روی آنها بکار می روند معرفی می شوند.

ماشین مته

   ماشین مته تنها عملیاتی را می تواند انجام دهد که در آنها قلم حرکت چرخشی داشته باشد و در امتداد محور چرخش خود پیشروی کند قطعه کار در حین تراش همواره ساکن است در بسیاری از ماشینهای مته حرکت پیشروی قلم با راه اندازی دستی اهرمی که در سمت راست کله گی قرار دارد انجام می شود میز کار و کله گی را می توان روی ستون حرکت داد و در محل مناسب محکم کرد و بدین ترتیب قطعات با ارتفاعات مختلف را برای ماشین کاری به ماشین بست معمول ترین عملی که با این ماشین انجام می شود مته کردن و تولید سطح استوانه ای داخلی با قلمی است که مته مارپیچ نامیده می شود.

    این قلم دو لبه برنده دارد که هر یک به سهم خود در برداشت براده شرکت می کنند پس پیشروی به ازای هر دندانه ( عمقی از ماده که بوسیله از یک دندانه برداشته و به موازات امتداد حرکت پیشروی اندازه گیری می شود ) همان ( درگیری پیش ) است که با نصف f برابر است.

a= sin k

که در آن k زاویه لبه برنده اصلی است.

زمان ماشینکاری t از معادله زیر بدست می آید.

t=

بدیهی است که سرعت تراش در دو نوک جانبی مته حداکثر و در نوک میانی مته که بصورت لبه یک اسکنه کوتاه است صفر است . نقش این لبه اسکنه ای که در ایجاد سوراخی جدید در قطعه کار این استکه با پس زدن ماده به سمت لبه های برنده راه مته را در داخل قطعه کار باز می کند شرایط مناسب تراش در این ناحیه اثری بر کیفیت سطح ماشین کاری شده ندارد بلکه لبه های برنده فرعی در این امر دخبل اند براده حاصل که به صورت مارپیچ در می آیند از درون شیارهای مته به خارج حمل می شود.

    مته های مارپیچ معمولاً برای ایجاد سوراخهایی به طول کمتر از 5 برابر قطر خود مناسب اند گرچه باید اضافه کرد که مته های مخصوصی نیز یافت می شود که در ماشینهای ویژه برای مته کردن سوراخهای عمیق تر بکار می روند و از شرح آنها در اینجا خودداری می کنیم.

قطعه کار را معمولاً در گیره ای قرار می دهند و سپس گیره را با پیچ و مهره به میز متصل می کنند اما معمولاً برای ایجاد سوراخ هر محور سوراخی در قطعه استوانه ای از ماشین تراش استفاده می کند بدین منظور مته مارپیچ را در پس دستگاه بجای مرغک جا می زنند یا از دستگاه مخصوصی برای بستن مته استفاده می کنند که خود روی حماله نصب میشود.

مته مارپیچهای بزرگ معمولاً تنه ای مخروطی دارند که درون ماده گی مخروطی مناسبی که در انتهای محور اصلی ماشین قرار دارد جا می خورد برای جلوگیری از لغزش بین این سطوح مخروطی از زبانه ای در انتهای تنه استفاده می شود که درون شیاری مناسب در انتهای قسمت مخروطی ماده گی قرار می گیرد برای آزاد کردن مته از درون شیاری مناسب به انتهای گوه ای که بدین منظ.ر ساخته شده است ضربه ای وارد شود.

    مته مارپیچهای کوچک تنه استوانه ای دارند و به کمک سه نظامی که به سه نظام مته های دستی بی شباهت نیست به محور ماشین متصل می شوند این سه نظام تنه مخروطی دارد تا بتوان آنرا در ماده گی روی محور اصلی ماشین مته یا پس دستگاه ماشین تراش جا زدو استوار کرد.

    عمل خزینه زنی برای ایجاد خزینه ماده گی مخروطی به عمق کم که در انتها آزادی دارد با مته مرغک انجام می شود. از این ماده گی مخروطی می توان برای استقرار نوک مرغک در ماشین تراش یا به منزلة راهنمایی برای مته مارپیچ و جلوگیری از سرگردانی نوک میانی آن در آغاز تراش استفاده کرد. برقوزنی به منظور پرداختکاری سوراخی که قبلاً ایجاد شده است انجام می شود.

    برقو شبیه مته است ولی شیارهایی مستقیم دارد و مقدار لبه های برنده آن نیز بیشتراست منظور اصلی از این عمل براده برداری سنگین نیست بلکه تنها هدف آن افزایش دقت و صافی سطح ماشین کاری شده سوراخ از طریق برداشتن اندکی از ماده قطعه کار است.

    پیشانی تراشی موضعی برای ایجاد فرورفتگی دایره ای و مسطح حول یک سوراخ و در صفحه عمود برمحور سوراخ انجام می شود، سطح حاصل نشیمن گاه خوبی برای واشر و مهره است. کله گی و موتور این ماشین ها در طول بازویی که خود در صفحه افقی می گردد حرکت کشویی دارد و بدین ترتیب سطح بزرگی را پوشش می دهد این ماشینها به ویژه در مواردی که باید سوراخهای متعددی در یک قطعه کار سنگین ایجاد کرد بسیار مناسب اند.

 

ماشین فرز افقی

ماشین های فرز در دو نوع مهم ساخته می شود. افقی و عمودی همانطور که قبلاً نیز گفته شد صفتهای افقی و عمودی امتداد محور اصلی ماشین را مشخص می کند. در ماشین فرز افقی تیغه فرز به محوری افقی که خود به کمک محور اصلی به چرخش در می آید بسته می شود بنابراین قلم می چرخد و کار بصورت پیوسته پیشروی می کند.

    ساده ترین عمل ماشینکاری در این ماشینها فرزکاری با تیغه غلطکی است که برای تولید سطح افقی روی قطعه کار انجام می شود.

اگر جهت تیغه غلطکی معکوس می شد قلم به صعود روی قطعه کار تمایل می یافت بدین سبب این نوع فرز کاری با تیغه غلطکی را فرزکاری صعودی می نامند. شواهد حاکی از آن است که در فرزکاری صعودی نسبت به فرزکاری معمولی با تیغه غلطکی به نیرو و توان کمتری نیاز است و بنابراین به آن ترجیح داده می شود اما فرزکاری صعودی مستلزم صلابت ماشین و وسایل نگاه دارنده قلم و قطعه کار است.

    آهنگ پیش روی f که معادل مقدار پیشروی قطعه کار به ازای یک دور چرخش تیغه است با معادله زیر بیان می شود.

F=

که در آن  u سرعت پیشروی قطعه کار و  بسامد چرخش تیغه فرز است. ( درگیری پیش ) که معدل ضخامت براده ای است که با یک دندانه برداشته می شود و به موازات امتداد حرکت پیش روی اندازه گیری می شود برابر است با f/N، که Nتعداد دندانه های تیغه فرز است.  

ماشین فرز عمودی

با استفاده از ماشین فرز عمودی انواع مختلف عملیات ماشین کاری سطوح افقی عمودی یا مورب انجام می شود همانطور که از نام این ماشین بر می آید محور اصلی آن عمودی است.

    قطعه کار را می توان در یکی از سه امتداد زیر پیشروی کرد:

1- در امتداد محور عمودی ( حرکت Z ) با بالا و پایین بردن زانو

2- در امتداد محور افقی ( حرکت Y ) با حرکت دادن زین روی زانو

3- درامتداد محور افقی ( حرکت X ) با حرکت دادن میز روی زین

در ماشین های بزرگ زین مستقیماً روی بستر سوار می شود و حرکت نسبی بین قلم و قطعه کار در امتداد محور عمودی با حرکت دادن کله گی در طول ستون ( حرکت Z ) تأمین می شود این نوع ماشین ها را ماشین های فرز عمودی بستر دار می داند.

    در تخمین زمان ماشین کاری  t باید برای حرکت نسبی اضافه بین قلم و قطعه کار اضافه مجازی در نظر گرفت.

    تیغه فرزهایی که در ماشین های عمودی بکار می روند معمولاً یا سوراخی در میان دارند و یا دارای تنه استوانه ای اند.

    آن دسته از تبغه ها که سوراخ دارند به میلة فرزی متنصل می شوند که خود بوسیله میلة کششی به درون ماده گی واقع در محور اصلی کشیده و به آن متصل می شود.

آن دسته از تیغه هایی که تنه استئانه ای دارند به کمک سه نظام یا از طریق پیچی که بر قسمت ماشین کاری شدة تنه فشار وارد می آورد به محور اصلی بسته می شوند.

    در این نوع ماشین نیز قطعه کار را با استفاده از یا شکاف های T شکل به میز کار می بندند.

    در فرزکاری با تیغه غلطکی درگیری کاری را عمق تراش می نامند.

از طرفی

sin=

=

و در نهایت نتیجه می شود

a=

سرانجام، اگر  کوچک باشد داریم

 

    در هنگام تخمین زدن زمان ماشین کاری ،  باید به این نکته توجه داشت که مصافتی که تیغه فرز می پیماید بیش تر از طول قطعه کار است.

و چنانکه دیده می شود معادل  است که در آن  طول قطعه کار است.

بنابراین زمان ماشینکاری عبارت است از

آهنگ براده برداری ، معادل حاصل ضرب سرعت پیشروی  و مساحت مقطع براده ( اندازه گیری شده در امتداد حرکت پیشروی ) است. در اینجا درگیری پشت،  با پهنای قطعه کار برابر است پس

 

تراشه تیغه دارای لبه های برنده ای است تا مقطع دلخواه را روی قطعه کار ایجاد کند.

    نظر به اینکه ساخت این تیغه ها معمولاً مستلزم صرف هزینه زیاد است از این نوع تیغه ها تنها در تولید با مقیاس بزرگ استفاده می شود. در شکاف تراشی از تیغه های استاندارد که در دو طرف لبه های برنده اصلی لبه ای فرعی دارند برای ایجاد شکافهایی با مقطع مستطیلی استفاده می شود. در فرزکاری تحت زاویه نیز با استفاده از تیغه فرزهای استاندارد با دندانه مورب شکافهای مثلثی دز قطعه کار ایجاد می کند. فرزکاری با تیغه های مرکب برای ایجاد نقاطی با شکلهای مختلف و با استفاده از ماشینی که همزمان تیغه های مختلف روی آن بسته می شود انجام می گیرد.

    در ماشینهای فرز افقی تیغه ها به وسیله خار به میلة فرز بسته می شود. یک سر این میله مخروطی است تا درون مادگی مخروطی نظیر که سر محور اصلی تعبیه شده است جا زده شود. برای محکم کردن میله فرز به محور اصلی ماشین از یک میله کشش استفاده می شود که از پشت ماشین به درون محور اصلی تو خالی رانده شده و به میلة فرز پیچیده شده است.

 


 
 
ساخت و تولید
نویسنده : مسعود قاسمی - ساعت ۱۱:٢۱ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٩ تیر ،۱۳٩٠
 

  مقدمه

  رشته مهندسی مکانیک را شاید بتوان از نقطه ‌نظر تنوع موضوعات تحت پوشش، جامع‌ترین رشته مهندسی به شمار آورد. رشته مهندسی مکانیک در برگیرنده تمامی علوم و فنونی است که با تولید، تبدیل و استفاده از انرژی، ایجاد و تبدیل حرکت و انجام کار، تولید و ساخت قطعات و ماشین‌آلات و به کارگیری مواد مختلف در ساخت آنها و همچنین طراحی و کنترل سیستم‌های مکانیکی، حرارتی و سیالاتی مرتبط می‌باشد، به عبارت دیگر محاسبات فنی، مدلسازی و شبیه‌سازی طراحی و تهیه نقشه‌ها، تدوین روش ساخت، تولید و آزمایش ماشین‌آلات و تاسیسات مورد استفاده در جهان امروز، با تکیه بر توانایی‌های مهندسان مکانیک انجام می‌گیرد.

 

 

 

  تعریف

  مهندسی مکانیک شاخه‌ای از مهندسی است که با طراحی، ساخت و راه‌اندازی دستگاه‌ها و ماشین‌ها سروکار دارد. مهندسی مکانیک نقش بسزایی در بالا بردن امنیّت زندگی، بهبود کیفیّت کلّی زندگی، و نیز ایجاد شور و نشاط اقتصادی ایفا می‌کند. به جرأت می‌توان گفت که مهندسی مکانیک، گسترده‌ترین رشته مهندسی از نظر دامنه فعالیّت‌ها و کاربردها است.

  مکانیک؛ یعنی تعمیر خودرو و مهندس مکانیک؛ یعنی فردی با دست‌های آلوده به بنزین یا روغن ماشین! چنین دیدگاهی را می‌توانید در بین تعداد قابل توجهی از عامه مردم و حتی برخی داوطلبان آزمون سراسری بیابید، در حالی که رشته مهندسی مکانیک به جز یک درس تک واحدی، تقریباً هیچ ارتباطی با شغل مکانیکی ماشین ندارد.(البته در سالهای اخیر با وارد شدن رشته مکانیک خودرو یا اتومکانیک دانشجویان این گرایش از مکانیک مباحث متعددی در مورد سیستمهای پایداری و طراحی موتور خودرو را دانشگاه ها مورد بررسی قرار می دهند). البته دانشجویان در این رشته با اصول طراحی و طرز کار مکانیزم‌های مختلف به کار رفته در اتومبیل به طور اصولی و پایه‌ای آشنا می‌شوند اما به تعمیر خودرو نمی‌پردازند. در حقیقت رشته مکانیک بخشی از علم فیزیک است که با استفاده از مفاهیم پایه علم فیزیک و به تبع آن ریاضی به بررسی حرکت اجسام و نیروهای وارد بر آنها می‌پردازد و می‌کوشد تا با توجه به نتایج بررسی‌های خود، طرحی نو در زمینه فن شناسی وضعیت ارائه دهد و در راه پیشرفت انسان گامی به جلو بردارد. رشته مهندسی مکانیک را شاید بتوان‌ از نقطه‌ نظر تنوع‌ موضوعات‌ تحت‌ پوشش‌، جامع‌ترین‌ رشته‌ مهندسی‌ به‌ شمار آورد . چون رشته مهندسی مکانیک در برگیرنده همه علوم و فنون است که با تولید، تبدیل حرکت و انجام کار، تولید و ساخت قطعات و ماشین آلات و به کارگیری مواد گوناگون در ساخت آنها و همچنین طراحی و کنترل سیستم های مکانیکی، حرارتی و سیالاتی مرتبط می باشد. به عبارت دیگر محاسبات فنی، مدل سازی و شبیه سازی، طراحی و تهیه نقشه ها، تدوین روش ساخت، تولید و آزمایش تمامی ماشین آلات و تاسیسات موجود در دنیا، با تکیه بر توانایی های مهندسان مکانیک انجام می گیرد.

  به عبارت دیگر رشته مکانیک، رشته پیاده کننده علم فیزیک است چون برای مثال بررسی حرکت خودرو و عوامل موثر بر روی آن برعهده فیزیک است. اما این که چگونه حرکت آن تنظیم گردد بر عهده مکانیک می‌باشد.

  علم مکانیک به تحلیل حرکت و عوامل ایجاد کننده حرکت مانند نیروها و گشتاورها و شکل حرکت می‌پردازد. اما مهندسی مکانیک تا حدودی با علم مکانیک تفاوت دارد چرا که یک مهندس مکانیک علاوه بر علم مکانیک باید بسیاری از علوم دیگر را یاد گرفته و بعضی از هنرها را نیز کسب کند. شاید بتوان گفت که رشته مهندسی مکانیک ، رشته تحلیل و طراحی سیستم‌های دینامیکی و استاتیکی است.

  مک انیک بهشت ریاضیات است. این جمله زیبا از «لئونارد اولر» ریاضی‌دان بزرگ سوئیسی، بیانگر ارتباط تنگاتنگ ریاضیات با مکانیک است. در واقع مهندسی مکانیک بخصوص در گرایش حرارت و سیالات از مباحث و مسایل ریاضی بسیار استفاده می‌کند. از سوی دیگر مکانیک بخشی از علم فیزیک است و حتی دانش‌آموزان دوره متوسطه نیز با علم مکانیک در کتاب فیزیک خود آشنا می‌شوند. به همین دلیل دانشجوی مهندسی مکانیک باید در دو درس ریاضی و فیزیک قوی بوده و همچنین از هوش، استعداد و قدرت تجسم خوبی برخوردار باشد.

  فعالیت در رشته مهندسی مکانیک بسیار متنوع است و در نتیجه هم دانشجوی علاقه‌مند به کارهای تئوریک می‌تواند جذب این رشته شده و در بخش‌های نظری و تئوری فعالیت کند و هم دانشجوی خلاق و علاقه‌مند به طراحی و ساخت وسایل و دستگاههای مختلف می‌تواند این رشته را انتخاب نماید. اما بدون شک یک مهندس مکانیک موفق کسی است که به یاری دو بال علم و عمل پیشرفت کند.

  مبحث‌ها و موضوع‌های اساسی مهندسی مکانیک عبارت‌اند از : استاتیک، دینامیک، مقاومت مصالح،طراحی اجزاء، ترمودینامیک ،م کانیک سیالات، انتقال حرارت، هیدرولیک ، پنوماتیک ، مکاترونیک ، کنترل اتوماتیک ، شکل دهی فلزات، ماشین کاری، هم‌چنین انتظار می‌رود یک مهندس مکانیک بتواند مفاهیم اساسی سایر علوم مهندسی و از جمله مهندسی شیمی و مهندسی برق را نیز درک کرده و در طراحی به کار بندد .

  مهندسان مکانیک، اصول اساسی نیرو، انرژی، حرکت و گرما را به کار برده و با دانش تخصصی خود، سیستم‌های مکانیکی و دستگاه‌ها و فرآیندهای گرمایی را طراحی کرده و می‌سازند. مهندسان مکانیک گستره وسیعی از دستگاه‌ها، فرآورده‌ها و فرآیندها را تولید می‌کنند؛ به عنوان نمونه: موتورها و سیستم‌های کنترل خودرو و هواپیما، نیروگاه‌های الکتریکی، دستگاه‌های پزشکی، اجزا و قطعه‌های گوناگون از موتورهایی با ابعاد میکروسکوپی گرفته تا چرخ‌دنده‌های غول‌آسا، فناوری لیزر، طراحی و ساخت به کمک رایانه، ماشینی کردن یا خودکارسازی (اتوماسیون) و روباتیک، انواع گوناگونی از فرآورده‌های مصرفی از دستگاه‌های تهویه مطبوع گرفته تا رایانه‌های شخصی و تجهیزات ورزشی، ماشین‌ها و دستگاه‌هایی که هر یک از فرآورده‌های بالا را به صورت انبوه تولید می‌کنند.

  می‌توان گفت تقریباً همه جنبه‌های زندگی، در ارتباط با مهندسی مکانیک هستند. هر چیزی که حرکت کند یا انرژی مصرف نماید، احتمالاً یک مهندس مکانیک در طراحی یا ساخت آن نقش داشته است.

 

 

 

  مهندسی مکانیک در ایران

  دانشکده مهندسی مکانیک از جمله اولین واحدهائی است که در سال 1336 هجری شمسی و همزمان با تأسیس دانشکده پلی تکنیک تهران فعالیتهای آموزشی خود را آغاز نموده است. در سال 1340 نخستین دانش آموختگان آن موفق به اخذ گواهینامه کارشناسی ارشد پیوسته در رشته مهندسی مکانیک شدند.

  در شروع آموزش این مهندسی در ایران ، مهندسی مکانیک با برق یکی بود و «الکترومکانیک» نامیده می‌شد. اما این دو رشته حدود 40 سال پیش از هم جدا شدند و به مرور رشته‌های دیگری مانند مهندسی شیمی و مواد نیز از مهندسی مکانیک جدا شد و مهندسی مکانیک به عنوان رشته مهندسی مکانیک عمومی ارایه گردید. ولی با پیشرفت صنعت و نیاز صنایع به تخصص‌های مختلف در این زمینه، از مهندسی مکانیک عمومی دو گرایش «طراحی جامدات» و «حرارت و سیالات» و بعد از آن «ساخت و تولید» ،«مکانیک خودرو» ،«نانومکانیک» ،«مکاترونیک» بیرون آمد و بالاخره باید به مهندسی دریا اشاره کرد که هنوز در دانشگاه صنعتی شریف به عنوان یکی از گرایشهای مهندسی مکانیک ارایه می‌شود.

 

کاربرد و زیر شاخه ها

  رشته مهندسی مکانیک دارای واحدهایی ملموس و کاربردی است ولی داشتن شناخت کافی نسبت به این رشته قبل از انتخاب آن ضروری است. اغلب واحدهای این رشته دارای ریاضیات دیفرانسیلی پیچیده و تجسم فیزیکی هستند که منجر به مشکل شدن این واحدها می شوند. ضمنا واحدهای کارگاهی و فعالیت در واحدهای تولیدی نیز از ویژگی های این رشته می باشد که داوطلبان آن را با محیطهای صنعتی آشنا کرده و پیوند می زند.

  با توجه به اینکه اصولا تحصیلات دانشگاهی به خصوص در زمینه های مهندسی نیاز صد در صد به علاقه مندی داوطلب دارد، بنابراین عدم داشتن علاقه و همچنین عدم تقویت دروس اساسی و پایه ای در بخش مکانیک مانند ریاضی، فیزیک – مکانیک ، شیمی ، رسم فنی (تجسم بالا داشتن) و هوش نسبتا خوب و عدم روحیه تجزیه و تحلیل در مسائل باعث دلسردی و از دست دادن انگیزه تحصیل و رکود شدید در تحصیلات خواهد شد.

 

 معرفی اجمالی زیر شاخه ها:

  الف – گرایش جامدات

  این گرایش در مقاطع تحصیلات تکمیلی طراحی کاربردی نامیده می شود. هدف تربیت آزمایشگاهی متخصصانی است که بتوانند در مراکز تولید و کارخانه ها اجزاء و مکانیزم ماشین آلات مختلف را طراحی کنند. دروس این دوره شامل دروس نظری، آزمایشگاهی، کارگاه و پروژه و کارآموزی است. فارغ التحصیلان می توانند در کارخانجات مختلف نظیر خودروسازی ، صنایع نفت، ذوب فلزات و صنایع غذایی و غیره مشغول شوند و برای این دوره امکان ادامه تحصیل تا سطح کارشناسی ارشد و دکتری در داخل یا خارج از کشور وجود دارد. موفقیت داوطلبان به آگاهی آنها در دروس جبر و مثلثات، هندسه ، فیزیک و مکانیک همچنین آشنایی و تسلط آنان به زبان خارجی بستگی فراوان دارد. از جمله دروس این دوره می توان دروس مقاومت مصالح، طراحی و دینامیک را نام برد. در این رشته زمینه اشتغال و بازارکار خوب وجود دارد و مطالب ارائه شده در طول تحصیل برای دانشجویان محسوس و قابل لمس است.

  گرایش طراحی جامدات به بررسی انواع نیروها، حرکتها و تاثیر آنها بر اجزاء مختلف ماشین می‌پردازد. در واقع مهندس طراحی جامدات با توجه به نیازهای جامعه ، دستگاهها و ماشین‌های مختلف را طراحی می‌کند. هر ماشین از دو قسمت متحرک و ثابت تشکیل شده است. حال بررسی این مطلب که حرکت مورد نیاز ماشین از چه راهی تامین شده و چگونه از منبع تولید به جایگاه مورد استفاده انتقال پیدا کند و بالاخره چگونه از این حرکت استفاده گردد تا بیشترین بازدهی را داشته باشد، در حیطه وظایف مهندسی طراحی جامدات است. همچنین ابداع و پیش‌بینی دستگاه تنظیم ماشین‌آلات نیز از مسایل مطرح در این گرایش می‌باشد.

  در واقع مهندس طراح جامدات باید تمامی نیروها و گشتاورهایی را که به هر عضو ماشین وارد می‌شود بررسی کرده و بهترین حالت قطعه مورد نظر را برای تمامی آن نیروها و گشتاورها و همچنین برای داشتن بهترین کارایی به دست آورده و کارایی مناسب آن قطعه را در زمان طولانی تضمین کند. گرایش طراحی جامدات به طراحی ماشین‌آلات و اجزای آنها، ارتعاشات ماشین‌آلات، دینامیک آنها و کنترل سیستم‌ها می‌پردازد.

  گفتنی است که دو گرایش طراحی جامدات و حرارت و سیالات بسیار نزدیک به هم هستند و تنها در 20 واحد درسی با یکدیگر تفاوت دارند. بنابراین فارغ‌التحصیلان آنها نیز توانایی‌های مشترک زیادی دارند.

 

 ب – گرایش حرارت و سیالات

  این رشته در مقاطع تحصیلات تکمیلی تبدیل انرژی نامیده می شود و در به کاربردن علوم و تکنولوژی مربوط جهت طرح و محاسبه اجزاء سیستمهایی که اساس کار آنها مبتنی بر تبدیل انرژی ، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان کارآیی لازم را می دهد و آنها را جهت فعالیت در صنایع مختلف مکانیک در رشته حرارت و سیالات (نظیر مولدهای حرارتی، انتقال سیال نیروگاههای آبی، موتورهای احتراقی و ... ) آماده می سازد. فارغ التحصیلان این دوره قادر به طراحی و محاسبه اجزا و سیستمها در بخشهای عمده ای از صنایع نظیر صنایع خودروسازی ، نیروگاههای حرارتی و آبی، صنایع غذایی، نفت، ذوب فلزات و غیره هستند.

  همان‌طور که از نام این گرایش پیداست مهندسی مکانیک گرایش حرارت و سیالات به مبحث حرارت و مسایل مربوط به سیالات می پردازد. به عبارت دیگر در این رشته عوامل موثر بر خواص مختلف حرکت سیال بخصوص سیال داغ مطالعه شده و اثر عبور سیال بر محیط محل عبور مانند نیروهایی که در اثر عبور خود در محل ایجاد می‌کند و یا طول‌های ناشی از اثر افزایش و یا کاهش دما در اعضای مختلف یک دستگاه، بررسی می‌شود. همچنین از دروس اصلی این رشته می‌توان به مکانیک سیالات، ترمودینامیک، انتقال حرارت، طراحی سیستمهای هیدرولیک و ... اشاره کرد که نیروهای وارد بر جسم متحرک در سیال را بررسی می‌کند.

  برای مثال در طراحی یک موتور احتراق داخلی، مسائل مربوط به تبدیل حرارت به انرژی ، انتقال حرارت، حفظ موتور در حرارت مناسب توسط یک مهندس مکانیک حرارت و سیالات بررسی می‌شود.

  همچنین مسایل مربوط به تاسیسات ساختمان و رآکتورها، انتقال آب ، نفت و گاز ، طراحی نیروگاههای مختلف ، طراحی توربو ماشین‌ها (ماشین‌های دوار) مثل توربین‌های بخار، توربین‌های گاز و فن‌کوئل‌ها به گرایش سیالات مربوط می‌شود.

 

 ج-گرایش مکانیک خودرو

  این گرایش در مقاطع تحصیلات تکمیلی به طراحی موتور، طراحی تعلیق و فرمان و بدنه تقسیم می گردد. دانش آموخته این رشته باید بتواند درک صحیحی از نحوه عملکرد موتور خودرو داشته باشد و می تواند در کارخانجات خودرو سازی، قطعه سازی، نیروگاهها و ... مشغول بکار شود. همچنین فارغ التحصیلی که با مباحث عملی آشنایی داشته باشد نیز می تواند در تعمیرگاهها مشغول به کار شود.

  از دروس مهم این رشته می توان به طراحی موتورهای پیستونی، بررسی سیستم سوخت رسانی، سیستم پایداری خودرو (دینامیک خودرو) اشاره نمود.

  دروس عمومی برای این گرایش که دانستن آنها به درک مباحث کمک شایانی می نماید عبارتند از، استاتیک مقاومت مصالح، تئوری ارتعاشات،ریاضیات مهندسی، معادلات دیفرانسیل.

  همانطوری که گفته شد در مقاطع تحصیلات تکمیلی این رشته به سه دسته تقسیم می گردد.

  1) طراحی موتور : در این گرایش مباحث سیلاتی مانند دبی ورودی و خروجی موتور و مباحثی مانند میزان انتقال حرارت موتور مورد بحث قرار
می گیرد.

  2)تعلیق و فرمان: در این گرایش مباحث ارتعاشی بیشتر مد نظر قرار داد.

  3) طراحی بدنه: در این گرایش نیز مباحث جامداتی مانند طراحی ورقها و شکل دهی آنها مورد بحث قرار می گیرد.

 

 د- گرایش مکاترونیک

  در واقع این رشته یک رشته بین مکانیک، الکترونیک و برق می باشد که دارای مباحث مشترک از این سه رشته می باشد که در برخی از دانشگاهها یکی از زیر شاخه های رشته ساخت و تولید می باشد. نظر به پیشرفت چشمگیر رشته الکترونیک این رشته نیز در حال گسترش می باشد و در آینده نزدیک در مقاطع کارشناسی نیز این رشته دایر خواهد شد.

 

 ه-گرایش نانو مکانیک

  این رشته نظر به پیشرفت علم نانو در مکانیک بوجود آمده و در حال حاضر در مقطع دکتری دانشجو می پذیرد. ولی در خارج از کشور در تمامی مقاطع تحصیلی دانشجو دارد. با توجه به پیشرفت عمل نانو در سالهای آینده این علم نیز در مقاطعی غیر از دکتری دیده خواهد شد.

 

 و- گرایشهای هوافضا مهندسی دریا مهندسی انرژیهای تجدید پذیر و مهندسی راه آهن

  این چهار گرایش نیز در قدیم از گرایشهای مکانیک بوده ولی در حال حاضر هر کدام به یک رشته جدا تبدیل شده اند.

 

 ز - گرایش ساخت و تولید

  این رشته در مقاطع کاردانی و کارشناسی به دو گرایش قالب سازی و ماشین ابزار تقسیم می شود و در مقاطع تحصیلات تکمیلی به سه گرایش سیستمهای تولید صنعتی، شکل دهی فلزات و (در برخی از دانشگاه ها مکاترونیک) تقسیم می گردد.

  هدف تربیت کارشناسانی است که با به کاربردن تکنولوژی مربوط به ابزارسازی، ریخته گری ، جوشکاری، فرم دادن فلزات ، طرح کارگاه یا
کارخانه های تولیدی آماده کار در زمینه ساخت و تولید ماشین آلات و صنایع (کشاورزی ، نظامی، ماشین سازی، ابزارسازی ، خودروسازی و ... ) باشند. فارغ التحصیلان این دوره قادر خواهند بود در صنایعی مانند ماشین سازی، ابزارسازی، خودروسازی ، صنایع کشاورزی، صنایع هوایی و تسلیحاتی به ساخت و تولید ماشین آلات، طراحی کارگاه و یا کارخانه تولیدی بپردازند و نظارت و بهره برداری و اجرای صحیح طرحها را عهده دار شوند. داوطلبان این رشته باید در دروس ریاضی، فیزیک و مکانیک از آگاهی کافی برخوردار باشند. همچنین درک دروس پایه مانند استاتیک و مقاومت مصالح برای درک دروسی مانند ارتعاشات دینامیک، دینامیک ماشین، ارتعاشات ماشین و ابزار و غیره ضروری است. دروس این دروه شامل مطالبی در مورد نحوه تولید، طراحی قالبهای پرس، طراحی قید و بندها، کار و برنامه ریزی با ماشینهای اتوماتیک، اصول کلی و نحوه کار با ماشینهای دستی و تعمیر و نصب تمام سرویسهای صنعتی می باشد و درصد نسبتا بالایی از آنها به صورت عملی ارائه می گردد. داوطلب باید سالم باشد تا بتواند کارهای کارگاهی را به خوبی انجام دهد و استعداد کارهای فنی را داشته باشد. با توجه به خودکفایی صنایع کشور این رشته دارای بازار کار خوبی است.

  بنا به تعریف انجمن مهندسان ساخت و تولید ایران ، رشته‌ای از مهندسی است که به تحصیلات و تجاربی نیازمند است تا رویه‌های مهندسی را در پروسه‌های تولید و شیوه‌های تولید را در صنعت بفهمد، به کار گیرد و کنترل کند و به توان برنامه‌ریزی در فرایند‌های تولید نیازمند است تا درباره ابزار‌ها، روند‌ها و ماشین‌آلات و تجهیزات تحقیق کند و آنها را بهبود بخشد و امکانات و سیستم‌ها را برای تولید فراورده‌های با کیفیت و هزینه بهینه یکی کند. بنابراین می توان گفت که گرایش ساخت و تولید به زمینه های کاربردی مهندسی مکانیک می پردازد. فارغ‌التحصیلان این دوره می‌توانند تا مقطع کارشناسی ارشد و دکتری در داخل یا خارج از کشور ادامه تحصیل دهند.

  یک قطعه باید به چه روشی ساخته شود تا دارای تولیدی سریع و ارزان و همچنین کیفیت مناسب و وقت و کارایی مطلوب باشد؟ پاسخ به این سوال مهم بر عهده مهندسان گرایش ساخت و تولید است. چرا که یک مهندس ساخت و تولید به مسائل مربوط به ساخت بهینه و تولید با کیفیت بالا می‌پردازد. در واقع این گرایش بیشتر به مشکلات و معضلات ساخت و تولید می‌پردازد و در نتیجه نسبت به دو گرایش حرارت و سیالات و طراحی جامدات عملی‌تر است و دو گرایش فوق جنبه علمی‌تر دارند.

 

 لیست دروس تخصصی

  دروس تخصصی که برای رشته ساخت و تولید ارائه می شود، عبارتند از: طراحی قالب پرس، ماشینهای کنترل عددی، سیستمهای اندازه گیری (مترولوژی)، توانایی ماشینکاری ، اونیورسال، تولید مخصوص، هیدرولیک و پنوماتیک، تست غیر مخرب، طراحی قید و بند، تکنولوژی پلاستیک، کامپوزیت، ریخته گری، شکل دهی فلزات، قالبهای آهنگری (فورج)، طراحی و تولید به کمک کامپیوتر CAD/CAM ، جوشکاری تخصصی ، متالورژی، عملیات حرارتی، کاربرد برق، مدیریت تولید، کنترل کیفیت، اتوماسیون، طراحی کارخانه و ... که همه این دروس دارای آزمایشگاه و یا کارگاه نیز می باشند که همزمان با گذراندن درس به صورت تئوری، بخش عملی نیز به صورت کارگاهی یا آزمایشگاهی انجام می گیرد، در نتیجه دانشجویان از نزدیک با واقعیات عملی دروس از نزدیک آشنا می شوند.

  طراحی قالب پرس: در این مبحث به روشهای گوناگون شکل دهی ورق و محاسبات مربوطه پرداخته می شود. به طوریکه می توان از قالبهای ساده برش تا قالبهای پروگرسیو برای قطعات پیچیده را طراحی کرد. بدنه اتومبیل ها، تیغه ماشین های ریش تراش و اکثر قطعاتی که از ورق تشکیل شده اند را با قالب پرس شکل می دهند.

 

 

 

 

 

 

 

 

  سیستمهای اندازه گیری (مترولوژی ): این سیستمها در تعیین دقت قطعه اهمیت دارند. در این مبحث از روش های مختلف اندازه گیری قطعات صحبت می شود که از ساده ترین وسیله کولیس تا پیچیده ترین دستگاه های CMM صحبت به میان می آید.

 

 

 

 

  

  اونیورسال: اولین دستگاه مورد استفاده توسط مهندسین ساخت و تولید، دستگاه ماشین تراش اونیورسال می باشد که با این دستگاه می توان اکثر قطعات ساده و متقارن را با دقت مناسب تولید کرد.

 

 

 

  

  توانایی ماشینکاری: برای اینکه بتوان حداکثر راندمان در یک دستگاه تراشکاری یا ماشین کنترل عددی یا حتی دستگاه سنگ زنی وجود داشته باشد و یا برای محاسبه نیرو و زمان و هزینه تولید قطعه، نیاز به یادگیری تئوری های مربوط به این روش های شکل دهی می باشد که در این مبحث ارائه می شود.

  ماشین های کنترل عددی: برای تولید قطعات پیچیده با دقت بالا از این سیستم استفاده می شود. به طوریکه با استفاده از دستوراتی که به صورت کد به ماشین داده می شود، بار برداری از قطعه کار انجام می گیرد. با این دستگاه ها می توان حتی پره های توربین را که شکل 3 بعدی پیچیده ای دارند، تراشکاری کرد.

 

 

 

  

  تولید مخصوص: با پیشرفت علم و نیاز برای تولید قطعات با شکل های پیچیده و یا نیاز برای ماشینکاری قطعاتی با ویژگیهای خاص که با روش های سنتی امکان پذیر نمی باشد، از این روش استفاده می شود. مثلا برای ماشینکاری شیشه که از ماشینکاری اولتراسونیک استفاده می شود و یا برش سنگ های بزرگ که از جت آب با پودر ساینده استفاده می کنند و یا دستگاه اسپارک که برای ماشینکاری فلزات بسیار سخت استفاده
می شود.

 

 

 

 

  

 

 

  

  هیدرولیک و پنوماتیک: با استفاده از تجهیزات و علم مربوط به هیدرولیک و پنوماتیک می توان سیستم های ساده اتوماسیون مانند باز و بسته شدن در اتوبوس با یک دکمه تا سیستم های پیچیده اتوماسیون در خط تولید های بزرگ را طراحی نمود.

 

 

 

  

  تست غیر مخرب: این علم برای بازرسی قطعات، بدون آسیب رساندن به آنها می باشد. برای مثال پروب التراسونیک را روی قطعه (مانند بال هواپیما) حرکت می دهند تا عیوب آنها را تشخیص دهند زیرا ترک یا عیوب دیگر در داخل قطعه با چشم دیگر قابل تشخیص نیست و به دلیل امنیت و اقتصاد امکان شکستن قطعه برای بررسی عیوب نمی باشد، با وجودیکه با چشم غیر مسلح فقط عیوب بزرگ دیده می شود.

 

 

 

  

  طراحی قید و بند: برای تکرار پذیری تولید قطعه و یا ماشینکاری قطعات حساس و سخت مثل ماشینکاری روی پره توربین، باید از قید و بند برای طراحی آنها استفاده شود.

 

 

 

  

  تکنولوژی پلاستیک: در این مبحث کلا" به معرفی مواد پلاستیک و تولید قطعات پلاستیک با روش های مختلف بررسی می شود. در رشته پلیمر بیشتر به شیمی پلیمر پرداخته می شود و غیر از رشته ساخت و تولید در هیچ رشته ای به تکنولوژی روز پلاستیک پرداخته نمی شود.

 

 

 

  

 

  کامپوزیت: با پیشرفت علم نیاز به موادی که دارای استحکام زیاد با وجود وزن خیلی کم باشند، بیشتر شد. این مبحث تا حدودی بر پایه تکنولوژی پلاستیک می باشد. در این مبحث ساخت و مکانیک کامپوزیت ارائه می شود که می توان گفت به روزترین مبحث می باشد.

 

 

 

  

 

 

  ریخته گری: اینجا علم مربوط به طراحی قالب و نحوه ریخته گری فلزات چه به صورت ثقلی و چه به صورت دایکست و یا حتی روش های دیگر مانند ریخته گری دقیق بررسی می شود.

 

 

 

  

 

 

  قالبهای آهنگری (فورج): اینجا مباحث مربوط به شکل دادن فلزات تحت نیروی قالب بررسی می شود. از جمله طراحی قالب های فورج و علم جریان مواد بررسی می شود. با دانستن اینکه خواص مواد با این روش بهبود میابد، نیاز به این روش شکل دهی بیشتر احساس می گردد.

 

 

 

  

  طراحی و تولید به کمک کامپیوتر CAD/CAM : مباحث مربوط به اینکه چگونه با نرم افزار های کامپیوتری می توان روش تولید را تسریع داد بحث می گردد. از جمله آموزش برنامه نویسی در نرم افزار ها نیز در این مباحث اهمیت ویژه ای دارد.

 

 

 

  

 

 

  جوشکاری تخصصی: تئوری ها و علم مربوط به جوشکاری و همچنین روش های مختلف آن در این درس گفته می شود.

 

 

 

 

  

 

  متالورژی: این مبحث به مهندسین در انتخاب مواد و شناخت مواد بسیار کمک می کند.

  عملیات حرارتی: در این مبحث علم مربوط به کار روی فلزات ارائه می شود که چگونه می توان استحکام، سفتی، سختی، تغییر شکل و دیگر ویژگیهای مربوط به فلزات را با توجه به نیاز و با استفاده از حرارت تغییر داد.

 

 

 

  

  کاربرد برق: کاربرد و استفاده از تجهیزات برق و نحوه پیاده سازی آنها در صنعت در این مبحث ارائه می شود.

  طراحی کارخانه: نحوه چیدمان دستگاه ها، نحوه طراحی فضا و وسایل حمل و نقل داخلی کارخانه برای رساندن راندمان به حداکثر در این درس آموزش می شود.

  ویژگی خاص این گرایش ایجاب می کند که از همان ابتدای تحصیل خواندن دروس تخصصی شروع گردد. در صورتیکه در گرایشهای دیگر حدودا از سال دوم این دروس شروع می شوند. باید توجه داشت که اکثر دروس تخصصی گرایش ساخت دارای منابع فارسی نیستند و اکثر منابع به زبان انگلیسی می باشد و این امر دانشجویان این گرایش را مجبور می کند که از همان ترم اول به فراگیری زبان انگلیسی مشغول شوند و اصطلاحات تخصصی را فرا بگیرند.

  مهندسان ساخت و تولید سنسورهای به کار رفته در کیسه ی هوای خودرو ، نوک چاپ در چاپگر، و کلید اپتیک در تلفن همراه را می سازند. آن ها همچنین در زمینه ی تولید موتورهای جت کوچک ، تلسکوپ های پیشرفته، سمعک های درون گوشی، ریزپردازنده ها، و نیز تولید سبز مشغول به فعالیتند. دانش‌آموختگان این رشته یاد می‌گیرند چگونه از طریق میکروماشین کاری بر روی نوک یک سوزن بنویسند، رباتی را کنترل کنند، به کمک رایانه مدل‌های سه بعدی پیچیده بسازند و یک طرح را به یک ماشین پرسرعت انتقال دهند تا آن را بسازد.

  انجمن مهندسی ساخت و تولید امریکا یکی از مهمترین انجمنهای حرفه ای است که بیش از70 سال است که از علم ساخت و تولید حمایت میکند . دفتر مرکزی این انجمن در میشیگان قرار دارد و این انجمن در بیش از 70 کشور جهان عضو دارد و توسط صدها شبکه جهانی حمایت میشود . از نظر ( مارکوس کراتس ) رئیس انجمن ساخت وتولید امریکا، هدف اصلی این انجمن همگام ساختن مردم و تکنولوژی برای پیشرفت علم ساخت و تولید است . این انجمن بطور سالیانه بیش از نیم میلیون مهندس ساخت و تولید و مدیر اجرایی را تحت پوشش و سازماندهی قرار می دهد و سازماندهی اعضای انجمن از طریق برنامه هایی که برای آنها ترتیب داده می شود صورت می گیرد و نشریات ، نمایشگاهها و منابع علمی و تخصصی در اختیار آنها قرار می گیرد تا سطح علمی آنان را ارتقا دهد. اعضا و کارآموزان انجمن این اطلاعات را از طریق 11 انجمن مرتبط با انجمن ساخت و تولید دریافت می کنند . این انجمن ها به قرار زیر است :

 
  اهمیت رشته ساخت و تولید

  تمامی محصولات از هواپیما و خودرو تا رایانه و اسباب بازی باید تولید شوند . مهندسی ساخت و تولید دانش و هنر ساختن فراورده های با کیفیت با هزینه ی منطقی است. ساخت و تولید شامل اجزایی از مهندسی مکانیک ، مهندسی برق ، مهندسی مواد و مهندسی صنایع است. بخش های اصلی ساخت و تولید روند های تولید ، برنامه ریزی ، کنترل کیفیت ، طراحی ابزار ، رباتیک ، طراحی به کمک کامپیوتر و تولید به کمک کامپیوتر را شامل می شود.

  مهندسان ساخت و تولید روش ساخت فراورده را طراحی می کنند. آن ها باید به اندازه ی کافی با روش های متنوع تولید مانند برش فلزات ، شکل دهی ، مونتاژ ، بازرسی و تست آشنا باشند تا بتوانند روند تولید را طرح ریزی کنند و برای یافتن بهترین شرایط کارکرد تحقیق کنند. ممکن است آنها ابزار ها و ماشین های مخصوصی طراحی کنند و برای بهبود بخشیدن به روش های تولید کنونی نو آوری هایی به خرج دهند . آنها استاندارد های کارها را تعیین می کنند و مراحل تولید را هماهنگ می کنند تا روند همواری را از دریافتن مواد اولیه تا صادر کردن قطعات ساخته شده تضمین کنند . آنها باید تجهیزات ، نیروی انسانی و امکانات را در یک سیستم که فراورده های با کیفیت را به طور کارآمد تولید می کند ، به خوبی متحد کنند .

  از ویژگی های یک فارغ التحصیل رشته ی ساخت و تولید می توان به درک وی نسبت به روند های تولید ، اصول طراحی و تولید، آشنایی با مواد و تحلیل مدل های تولیدی اشاره کرد. برای توضیح بیشتر می توان گفت فارغ التحصیل این رشته تأثیر روند های متفاوت تولید را بر روی ویژگی های ماده درک می کند . قدرت انتخاب و به کار گیری مواد را داراست و در این زمینه خود مبتکر آزمایش ها و پژوهش های گوناگون است . او می تواند با تهیه ی نقشه های دو بعدی و یا مدل های سه بعدی و نیز جداول، اطلاعات به دست آمده را منتقل کند . به طور کلی انتظار می رود مهندسان ساخت و تولید بعد از فارغ التحصیلی قابلیت های زیر را به دست آورده باشند :

  1. یک مهندس ساخت وتولید قادر است از دانش خود در ریاضیات ، علوم پایه و علوم مهندسی برای حل مسائل مهندسی ساخت وتولید به خوبی استفاده کند .

  2. یک مهندس ساخت و تولید قادر است آزمایش های مورد نظر خود را طراحی کند و نتایج آن را به خوبی تشریح کند.

  3. یک مهندس ساخت و تولید قادر است وسیله ها ، سیستم ها یا روند هایی را طراحی کند که مشخصات داده شده را ارضا کند.

  4. یک مهندس ساخت و تولید قادر است با کامپیوتر و نرم افزار های مربوطه برای طراحی، تحلیل و جمع آوری اطلاعات به خوبی کار کند.

  5. یک مهندس ساخت و تولید قادر است با رسانه های نوشتاری، گفتاری یا تصویری، ایده های خود را به خوبی به دیگران انتقال دهد.

  6. یک مهندس ساخت و تولید قادر است برای تحلیل یک مسئله ی مهندسی به عنوان عضوی از گروه به خوبی فعالیت نماید.

  7. یک مهندس ساخت و تولید قادر است مسولیت حرفه ای یک مهندس و این که چگونه مسائل مهندسی بر ایمنی، اقتصاد، اخلاق، سیاست، جامعه و مسائل فرهنگی تأثیر می گذارد ، را درک کند.

  8. یک مهندس ساخت و تولید درک می کند که همواره باید به دنبال دانش باشد تا اطلاعات خود را به روز نگه دارد.

 

 

 

 

  دانشگاهها

 

دانشگاه های دولتی دارای گرایش ساخت و تولید

  ردیف

  نام دانشگاه

  کاردانی

  کارشناسی

  کارشناسی ارشد

  دکتری

  1

  دانشگاه ارومیه

 

 

  √

 

  2

  دانشگاه بیرجند

 

 

  √

  √

  3

  دانشگاه تبریز

 

  √

  √

 

  4

  دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی-تهران

 

  √

  √

 

  5

  دانشگاه تربیت مدرس

 

 

  √

  √

  6

  دانشگاه تهران

 

 

  √

  √

  7

  دانشگاه خواجه نصیر الدین طوسی

 

 

  √

  √

  8

  دانشگاه زنجان

 

  √

 

 

  9

  دانشگاه سمنان

 

  √

 

 

  10

  دانشگاه صنایع و معادن ایران

 

 

  √

 

  11

  دانشگاه صنعتی اصفهان

 

  √

  √

 

  12

  دانشگاه صنعتی امیر کبیر

 

  √

  √

  √

  13

  دانشگاه صنعتی بابل

 

  √

  √

 

  14

  دانشگاه علم و صنعت

 

 

  √

 

  15

  دانشگاه علم و صنعت اراک

 

  √

 

 

  16

  دانشگاه فردوسی مشهد

 

 

  √